Aan de Van Cauwelaertsluis in de haven van Antwerpen vind je enkele machinegebouwen en een dienstgebouw om de sluis te kunnen bedien. Tot voor kort waren de daken van deze gebouwen saai, grijs en warm.

Op een hete zomerdag spreken we er met Ann Rombouts, die voor de haven het project begeleidde. Ze is vergezeld door Wim Mertens, van OM/AR architecten die het project uittekenden. Samen laten ze ons kennismaken met de impact van natuurlijkere daken op de omgeving.

Waarom met je daken aan de slag gaan?

Ann: "De aanleiding om iets met onze daken te doen, was de studie die VITO (het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) uitvoerde in opdracht van stad Antwerpen. Deze studie toonde aan dat ook in de haven het stedelijk hitte-eilandeffect een probleem is. Om de temperatuur in en rond onze gebouwen te verminderen, besloten we dus om hier een aantal hittemaatregelen uit te voeren."

Ann: "Aan de Van Cauwelaertsluis kozen we ervoor om 3 soorten daken aan te leggen, bij wijze van proefproject. Je vindt hier nu een 'cool roof' op het dienstgebouw, dat is een dak met witte, reflecterende roofing. Op het ene mechanismegebouw plaatsten we een extensief groendak in combinatie met zonnepanelen en op het andere vind je een mix van hogere vegetatie zoals grassen, wilde bloemen, bloeiende kruiden en ook struiken."

Om zeker te zijn dat de daken het gewicht van een groendak konden dragen, liet Port of Antwerp-Bruges eerst een stabiliteitsonderzoek uitvoeren. Waar mogelijk werden de daken ook ineens geïsoleerd.

Wim: "Bij het extensief groendak hebben we bovendien een irrigatiesysteem geïntroduceerd. Dat zorgt ervoor dat al het regenwater dat opgevangen wordt en niet direct door de planten wordt gebruikt, afvloeit naar regenwaterputten. Samen bevatten die ongeveer 40.000 liter. Dankzij een pompsysteem kan dat water tijdens droge periodes hergebruikt worden om de planten te sproeien."

(lees verder onder de afbeeldingen)

Port of Antwerp-Bruges maakte de slimme keuze om het sedumdak te combineren met zonnepanelen. Door die combinatie kan je rekenen op een dubbele winst. De planten onder de panelen koelen die namelijk tijdens de zomer af, waardoor het rendement van de zonnepanelen op de warmste dagen iets hoger wordt.

Ann: "In totaal staan er 60 zonnepanelen met een vermogen tot 420 Watt piek op het dak. Samen zijn die goed voor een jaarlijkse productie van 21,4 megawattuur. En dat komt dan weer overeen met het verbruik van 1 groot gezin dat mét warmtepomp elektrisch verwarmt én een elektrische wagen gebruikt. De stroom die de panelen opwekken wordt hier echter gebruikt door de sluisinfrastructuur."

Impact van de werken

Ann: "Na de aanleg van de daken mat VITO opnieuw de warmte. De maatregelen hadden vooral een grote invloed op de daktemperatuur en het binnenklimaat van het gebouw, iets minder op de omgevingstemperatuur aangezien de gebouwen hier meer verspreid staan opgesteld dan in een stad. We verzamelden alle resultaten trouwens op deze pagina. We zagen de grootste daling in temperatuur bij het intensieve groendak, daar liep het verschil op tot 6,2 graden."

Wim: "Wat ik altijd graag aanhaal is ook de impact op de biodiversiteit. We kozen voor deze daken allemaal inheemse, niet-invasieve plantensoorten. Die zorgen het hele jaar door voor nectar en bessen voor insecten, bijen, vlinders en vogels. Een systeemwaarde die je niet mag onderschatten."

(lees verder onder de afbeeldingen)

Klimaatpremie

Ann: "In totaal kostten deze werken ongeveer 450.000 euro. Daarin zitten de kosten van de groendaken, de irrigatie, de zonnepanelen en de witte roofing mee inbegrepen. Stad Antwerpen ondersteunde ons project met een Klimaatpremie van ongeveer 37.000 euro. Omdat we kozen voor inheemse planten en een doorgedreven waterbuffering was deze premie heel wat hoger dan we eerst dachten."

Wim: "Naast het isolerend effect, hebben deze daken ook op lange termijn een positieve invloed. Het gebouw blijft vanbinnen koeler, waardoor je bespaart op energiekosten. Groendaken zorgen in periodes van droogte voor een waterbuffer, de biodiversiteit stijgt. En niet te vergeten: uitkijken op een groene omgeving heeft onrechtstreeks ook een positieve invloed op werknemers."

Ann: "Wij hopen dat andere bedrijven uit de haven met onze ervaringen en tips ook aan de slag gaan, want hoe meer groen op het dak, hoe mooier de wereld op het dak en eronder!"

(lees verder onder de afbeeldingen)

Zelf aan de slag

Wil je zelf met groen en regenwater aan de slag, thuis of in jouw bedrijf? Weet dan dat je informatie en steun kan krijgen van stad Antwerpen. Stel je vraag via dit e-formulier.